Güncelleme: 20 Kasım 2025Türkiye’de özellikle yaz aylarında sıkça karşımıza çıkan “Alfasc (Alfa SC)” ve “ROK (Delta Rok, Alfa Rok vb.)” isimleri, aslında birer genel amaçlı haşere ilacı (insektisit) markası. Ev ilaçlamasından belediyelerin vektör (sivrisinek, karasinek vb.) mücadelesine kadar pek çok alanda kullanılıyorlar. Peki bu ürünler nedir, içeriği nasıldır, insana temasta ne kadar tehlikelidir?
ama yoğun maruziyet ya da içme–yutma gibi durumlarda hayati tehlike doğabiliyor.
“İlaç değil, zehir; doğru dozda ve doğru elde güvenli.”Eğer elinizdeki ürün için özel endişeniz varsa, marka–model ve içeriğiyle birlikte bir doktora veya eczacıya danışmanız; olası maruziyetlerde ise UZEM ve acil servise başvurmanız en güvenli yoldur.
Facebook 
X (Twitter) 
LinkedIn 
Telegram 
WhatsApp
Alfasc (Alfa SC) nedir, ne amaçla kullanılır?
Piyasada “Alfasc”, “Alfa SC”, “Averkill Alfa SC” gibi isimlerle satılan ürünler, genellikle genel haşere ilacı olarak geçiyor.- Hedef zararlılar: sivrisinek, karasinek, hamamböceği, karınca, pire, kene, akrep vb. kapalı alan zararlıları. (Trendyol.com)
- Formülasyon: “SC” ibaresi, “süspansiyon konsantre” anlamına geliyor; suyla seyreltilerek püskürtme yoluyla uygulanıyor. (Haşere Market)
- Aktif madde: Pek çok “Alfa SC/Alfasc” ürününde, sentetik piretroit grubundan alpha-cypermethrin veya benzeri bileşikler kullanılıyor. (Trendyol.com)
ROK nedir, ne amaçla kullanılır?
Piyasada “Delta Rok SC 50”, “Alfa Rok SC 10”, “Rok Kar EC” gibi farklı “ROK” markalı ürünler var. Bunlar da genel haşere ilacı / halk sağlığı insektisiti olarak satılıyor.- Hedef zararlılar: karasinek, sivrisinek, hamamböceği, kene, pire gibi yürüyen ve uçan haşereler. (Hepsiburada)
- Kullanım alanları: Ev, apartman, otel, restoran, fırın, mezbaha, ahır gibi kapalı alanlar; ayrıca çöp alanları, pazar yerleri, çiftlikler, park ve bahçeler gibi açık alanlar için de formüle edilmiş çeşitleri bulunuyor. (Trendyol.com)
- Aktif madde: Örneğin Delta Rok SC 50 ürününde, 50 g/L düzeyinde deltamethrin içeren kokusuz bir süspansiyon konsantre bulunduğu belirtiliyor. (nexles.com)
Bu ürünlerdeki kimyasallar ne yapıyor?
Hem Alfasc/Alfa SC grubundaki alpha-cypermethrin, hem de ROK grubundaki deltamethrin, sentetik piretroit denen bir böcek ilacı sınıfına ait.- Bu maddeler, böceklerin sinir sistemindeki sodyum kanallarını etkileyerek iletimi bozuyor, felç ve ölüme yol açıyor. (Vikipedi)
- Haşerelerde çok güçlü etki gösterirken, insanlar ve diğer memelilerde daha düşük düzeyde toksik kabul ediliyorlar; ama bu, “zararsız” oldukları anlamına gelmiyor.
İnsana temasta öldürücü olur mu?
1. Cilt teması (dokunma / sıçrama)
Resmî risk değerlendirmeleri ve bilimsel yayınlar, alpha-cypermethrin’in deri yoluyla toksisitesinin düşük olduğunu, daha çok hafif deri ve göz tahrişi, lokal yanma–karıncalanma (“parestezi”) gibi geçici etkilere yol açtığını bildiriyor. (WHO Extranet)Benzer şekilde deltamethrin için de:- Deriye temas ettiğinde karıncalanma, kaşıntı, yanma, uyuşma gibi lokal şikâyetler,
- Göze kaçarsa hafif–orta derecede tahriş,
- Solunursa baş ağrısı ve baş dönmesi gibi belirtiler görülebiliyor. (Ulusal Pestisit Bilgi Merkezi)
- Ürün yoğun şekilde, korumasız cilde uzun süre temas ederse,
- Geniş alanlar kirlenmiş halde kalırsa,
- Aynı ortamda soluma maruziyeti de eklenirse,
2. Soluma (sisleme, kapalı alan, maske yok)
Piretroit içeren ürünlerde yüksek doz soluma durumunda:- baş ağrısı,
- baş dönmesi,
- bulantı,
- halsizlik,
- nadiren nörolojik belirtiler (kas seğirmeleri, nöbet vb.) bildiriliyor. (Ulusal Pestisit Bilgi Merkezi)
3. Ağızdan alım (yanlışlıkla içme / kaza / kötüye kullanım)
İnsanlarda ciddi ve ölümcül vakaların neredeyse tamamı, ürünün yanlışlıkla veya kasıtlı olarak ağızdan yüksek dozda alınması ile ilişkilendiriliyor:- Alpha-cypermethrin ve cypermethrin için yapılan çalışmalarda, akut zehirlenmelerde bulantı, kusma, karın ağrısı, kas güçsüzlüğü, nöbet ve komaya kadar ilerleyebilen tablolar tarif edilmiş. (Vikipedi)
- Deltamethrin için de benzer şekilde, yüksek doz alımda konvülziyon (nöbet), solunum sıkıntısı ve nadiren ölüm bildiren olgu sunumları var. (ejcrim.com)
ama yoğun maruziyet ya da içme–yutma gibi durumlarda hayati tehlike doğabiliyor.
Güvenli kullanım için nelere dikkat edilmeli?
Uzman kuruluşların (WHO, NPIC vb.) ve ürün güvenlik formlarının önerdiği temel kurallar özetle şöyle: (Ulusal Pestisit Bilgi Merkezi)- Etiket talimatına birebir uyun. Tavsiye edilen dozdan fazlasını kullanmayın.
- Uygulama sırasında eldiven, mümkünse maske kullanın.
- İlaçlama yapılan ortamı işlem sonrası mutlaka iyi havalandırın.
- Çocukları, evcil hayvanları ve gıda maddelerini ilaçlama alanından uzak tutun.
- Cilde temas ederse: bol su ve sabunla yıkayın; tahriş sürerse doktora başvurun.
- Göze kaçarsa: gözü en az 15 dakika suyla yıkayın, acil servise/hekime gidin.
- Yanlışlıkla yutma/çok yoğun soluma durumunda: Ulusal Zehir Danışma Merkezi (UZEM) veya en yakın acil servise derhal başvurun.
- Ürünleri asla içecek şişesi, pet şişe vb. başka kaplara koymayın; bu tip kazaların büyük kısmı “yanlışlıkla içme” nedeniyle oluyor.
Sonuç: Tehlikeli kimyasallar, “ölümcül silah” değil ama hafife alınmamalı
- Alfasc (Alfa SC) ve ROK grubu ürünler, halk sağlığı alanında ve profesyonel haşere mücadelesinde kullanılan, piretroit bazlı insektisitlerdir.
- Tavsiyelere uygun, kontrollü kullanımda insanlar için görece düşük riskli, ancak yine de dikkat ve koruyucu ekipman gerektiren ürünlerdir.
- Kısa süreli, hafif cilt temasının tek başına öldürücü olması beklenmez;
fakat yoğun maruziyet, kapalı alanda soluma veya ağızdan yüksek doz alım durumunda ağır zehirlenme ve nadiren ölüm görülebilir.
“İlaç değil, zehir; doğru dozda ve doğru elde güvenli.”Eğer elinizdeki ürün için özel endişeniz varsa, marka–model ve içeriğiyle birlikte bir doktora veya eczacıya danışmanız; olası maruziyetlerde ise UZEM ve acil servise başvurmanız en güvenli yoldur.
Facebook X (Twitter) LinkedIn Telegram WhatsApp 
