Dünya üzerinde Türkçe konuşan, Türk kültürünü ve geleneklerini birebir yaşatan ancak inanç olarak Hristiyanlığı benimsemiş en özel topluluklardan biri Gagavuz Türkleridir. Tarihsel kaynaklarda "Gökoğuzlar" olarak da anılan bu soydaşlarımız, bugün Doğu Avrupa'da kendi adlarını taşıyan özerk bir cumhuriyette varlıklarını sürdürüyor.
Peki, Gagavuzya nerededir? Gökoğuz Türkleri kimlerdir ve ne zaman özerklik kazanmışlardır? İşte Türk dünyasının bu önemli parçasının tarihi ve bugünü:
Gagavuzya (Gagavuz Yeri) Nerededir?
Gagavuzya ya da resmi adıyla Gagavuz Yeri Özerk Bölgesi, Doğu Avrupa'da yer alan Moldova Cumhuriyeti sınırları içerisindedir. Ukrayna sınırına oldukça yakın, ülkenin güney kesiminde yer alan bölgenin başkenti Komrat'tır. Toprakları parçalı küçük cepler halinde olsa da tarım ve hayvancılığa dayalı canlı bir iktisadi yapıya sahiptir.
Gökoğuz (Gagavuz) Türkleri Kimlerdir?
Gagavuzlar, Türk milletinin köklü boylarından olan Oğuz boyuna mensuptur. Türkiye, Azerbaycan ve Türkmenistan Türkleri ile aynı dil ve soy grubundan (Güney-Batı / Oğuz grubu) gelirler. Konuştukları Gagavuz Türkçesi, şiveler arasında Türkiye Türkçesine en yakın olan şivedir. Hatta bir Türkiye Türk'ü ile bir Gagavuz Türk'ü, hiçbir tercümana ihtiyaç duymadan rahatlıkla anlaşabilir.
En Büyük Özellikleri: Hristiyan Olmaları
Gagavuz Türklerini diğer Oğuz gruplarından ayıran en belirgin özellikleri, Ortodoks Hristiyan inancına sahip olmalarıdır. 11. ve 12. yüzyıllarda Asya'dan Balkanlar'a göç eden ve burada Bizans İmparatorluğu ile temas kuran Gökoğuzlar, zaman içinde Hristiyanlığı benimsemişlerdir. Ancak din değiştirmelerine rağmen dillerini, Türk isimlerini, örf ve adetlerini yüzyıllar boyunca titizlikle korumayı başarmışlardır.
Gagavuzlar Ne Zaman Özerklik Aldı?
Sovyetler Birliği'nin (SSCB) 1991 yılında dağılmasının ardından Moldova bağımsızlığını ilan etti. Bu süreçte kendi kimliklerini ve haklarını korumak isteyen Gagavuz Türkleri ile Moldova hükümeti arasında siyasi gerilimler yaşandı. Ancak dünya tarihindeki pek çok etnik çatışmanın aksine, Gagavuz liderlerin ve Moldova yönetiminin sağduyulu yaklaşımları sayesinde bu süreç kan dökülmeden, barışçıl bir uzlaşıyla çözüldü.
Tarihi Gün: 23 Aralık 1994
Gagavuz Yeri, 23 Aralık 1994 tarihinde Moldova Parlamentosu'nda kabul edilen özel bir kanunla resmi olarak Özerk Statü kazanmıştır.
Bu özerklik yasasıyla birlikte Gagavuzlar; kendi parlamentolarına (Halk Topluşu), kendi başkanlarına (Başkan/Başkana), kendi bayraklarına ve resmi dil haklarına kavuşmuşlardır. Bölgede Gagavuzca, Moldovanca ve Rusça olmak üzere 3 resmi dil kabul edilmiştir.
Türkiye ile İlişkiler ve Hamdullah Suphi Tanrıöver’in Unutulmaz Rolü
Türkiye ile Gagavuzlar arasındaki ilişkilerin temelini atan en önemli isim, Cumhuriyet döneminin efsanevi Bükreş Büyükelçisi Hamdullah Suphi Tanrıöver'dir. 1930'lu yıllarda Romanya'da görev yaparken Besarabya bölgesindeki Gagavuz Türklerini keşfeden Tanrıöver, Atatürk'ün de desteğiyle bölgede Türkçe eğitim veren onlarca okul açtırmış ve yüzlerce Gagavuz gencini yükseköğrenim görmeleri için Türkiye’ye göndermiştir.
Bugün de Türkiye Cumhuriyeti, TİKA ve diğer kurumları aracılığıyla Gagavuz Özerk Yeri'ne altyapı, eğitim, kültür ve sağlık alanlarında çok büyük destekler vermeye devam etmektedir.
Haber Merkezi / koydenhaber.com
Türk dünyası, Balkan tarihi, kültürel miras ve uluslararası ilişkilere dair en doğru, güncel ve nitelikli içerikler için koydenhaber web sitemizi takip edebilirsiniz.
#Gagavuzya #GagavuzTürkleri #Gökoğuzlar #Moldova #TürkDünyası #KültürTarihi #ÖzerkCumhuriyet #KöydenHaber
