Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, tarım sektörünü derinden etkileyen don afeti, Ramazan ayı öncesi gıda fiyatlarındaki değişimler ve Şubat ayı üretici ile market fiyatlarındaki gelişmeleri kapsamlı bir basın açıklamasıyla kamuoyuna duyurdu. Bayraktar, özellikle Akdeniz bölgesinde yaşanan don afetinin tarımsal üretimde ciddi zararlara yol açtığını ve üreticilere acil destek sağlanması gerektiğini vurguladı.
Don Afeti ve Tarımsal Üretime Etkileri:
- Adana, Mersin ve Hatay başta olmak üzere Akdeniz bölgesinde yaşanan don afeti, şeftali, kayısı, erik, patates, karpuz, narenciye ve bazı sebzelerde büyük hasarlara neden oldu.
- Hasar tespit komisyonları çalışmalarına başladı, ancak çiftçilerin zararlarının hakkaniyetli bir şekilde belirlenmesi büyük önem taşıyor.
- Don afeti, iki yıl önce depremle sarsılan bölge için ikinci bir büyük darbe oldu ve üreticilerin durumunu daha da zorlaştırdı.
- Bayraktar, bölgedeki üreticilerin kredi borçlarının faizsiz ertelenmesi ve zararlarını telafi edici yardımlar yapılması gerektiğini belirtti.
- Don olaylarının Ramazan öncesi gıda fiyatlarını daha da artırabileceği uyarısı yapıldı.
Ramazan Öncesi Gıda Fiyatlarındaki Artışlar:
- Geçen yıla göre bu yıl Ramazan ayı öncesinde market fiyatlarında önemli artışlar yaşandı.
- 39 ürünün 36'sında fiyat artışı görülürken, en fazla artış yüzde 160,2 ile beyaz lahanada kaydedildi.
- Beyaz lahanayı yüzde 94,1 ile kabak, yüzde 80,9 ile limon ve yüzde 62,5 ile yumurta takip etti.
- Patates ve karnabahar ise fiyatı düşen ürünler arasında yer aldı.
- Üretici fiyatlarında ise 31 ürünün 26'sında artış yaşandı.
- Limonda yüzde 594,4'lük rekor artış görülürken, kabak, beyaz lahana ve salatalık da önemli ölçüde zamlandı.
- Buna karşın zeytinyağı, kuru kayısı ve patates gibi ürünlerde fiyat düşüşleri kaydedildi.
Üretici ve market fiyatları Arasındaki Farklar:
- Şubat ayında üretici ile market fiyatları arasındaki fark en çok kuru fasulyede arttı.
- Kuru fasulyede yüzde 217'lik fiyat farkı oluşurken, havuç, kuru kayısı ve Antep fıstığı da benzer şekilde yüksek fiyat farklarıyla satıldı.
- Örneğin, üreticide 33,29 lira olan kuru fasulye, markette 105,54 liraya ulaştı.
Girdi Maliyetlerindeki Artışlar:
- Şubat ayında gübre, yem, mazot ve elektrik fiyatlarında da artışlar yaşandı.
- DAP gübresi son bir yılda yüzde 33,4, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 29,9 oranında zamlandı.
- Mazot fiyatları yıllık yüzde 13,9, elektrik fiyatları ise yüzde 30,4 oranında arttı.
- Bu durum, üreticilerin maliyetlerini daha da artırarak fiyatların yükselmesine neden oldu.
Çözüm Önerileri ve Acil Destek Çağrısı:
- Don afetinden etkilenen üreticilerin kredi borçları faizsiz olarak ertelenmeli ve zararlarını telafi edici yardımlar yapılmalı.
- Girdi maliyetlerindeki artışların kontrol altına alınması için devlet destekleri artırılmalı.
- Üretici ve market fiyatları arasındaki farkların azaltılması için denetimler sıklaştırılmalı.
- Tüketici fiyatlarındaki ani yükselişlerin önlenmesi için, gıda arzı güvenliği sağlanmalı.
- Üreticinin tarladan market rafına kadar olan süreç desteklenmeli.
