Sera gazı salınımını azaltmak amacıyla çiftçilere karbon tutmaları karşılığında ödeme yapan programlar büyük ilgi görse de, bilimsel araştırmalar ezber bozuyor. Uzmanlar, en iyi tarım uygulamalarında bile toprakta karbon kaybı yaşanabileceğini belirterek üreticileri karbon piyasalarındaki abartılı vaatlere karşı uyarıyor.
HABER MERKEZİ - Dünya genelinde iklim değişikliğiyle mücadele kapsamında "karbon yakalama" ve "karbon tarımı" teknolojileri tarım sektörünün kurtarıcısı olarak lanse ediliyor. Ancak Laurie Bedord'un raporuna göre, çiftçiler toprağı işlememe (sıfır toprak işleme) ve örtü bitkileri ekme gibi en iyi yönetim biçimlerini uygulasalar bile, tüm toprakların karbon depolamadığı bilimsel verilerle ortaya kondu.Vaatler ile sahadaki gerçeklerin her zaman örtüşmediğini belirten uzmanlar, karbon programlarına dahil olmak isteyen üreticilerin şüpheci ve temkinli yaklaşması gerektiğini vurguluyor.
En İyi Uygulamalarda Bile Karbon Kaybı Yaşanıyor
Wisconsin-Madison Üniversitesi Tarım Bölümü'nde kıdemli bilim insanı Gregg Sanford ve meslektaşlarının uzun yıllara dayanan araştırmaları, toprak yönetimi ve karbon depolama arasındaki doğrudan ilişkiyi sorgulatıyor. Sanford, "Sürülmemiş toprak işleme ve örtü bitkileri gibi en iyi yönetim uygulamalarıyla bile, yönetimle iyileştirebileceğimizi düşündüğümüz toprağın üst kısmında karbon kaybı yaşıyoruz" sözleriyle acı gerçeğe dikkat çekiyor.
Araştırma verileri, karbonun sadece yüzeyde değil, bir metre derinliğe kadar olan toprak katmanlarında da kaybedildiğini gösteriyor. Bu kayıpların geçmişteki bitki örtüsü, mevcut yönetim tarzı ve değişen iklim şartlarının bir kombinasyonundan kaynaklandığı; örtü bitkileri veya sürülmemiş toprak işleme gibi geleneksel tarım uygulamalarıyla değiştirilmesinin oldukça zor olduğu belirtiliyor.
Dönüşümsel Değişim Şart: Çayır Sistemleri Örnek Alınmalı
Geleneksel, organik, işlenmiş ya da işlenmemiş tüm tahıl sistemlerinde toprak karbonunda düşüşler gözlemlenirken; süt sığırı-yem bitkisi rotasyonlarında bu kayıplar gübreleme ve derin köklü çok yıllık bitkiler sayesinde daha yavaş gerçekleşiyor. Sadece dönüşümlü otlatma yapılan meralar, çayırlar ve koruma altındaki otlak sistemlerinde yüzey topraklarında karbon tutulumu tam anlamıyla belgelenebiliyor.
Uzmanlar, tarım topraklarında karbonu kalıcı olarak stabilize etmek veya biriktirmek için mısır ve soya fasulyesi gibi yıllık tahıl ürünlerinin hakim olduğu mevcut tarım sistemlerinden; çok yıllık bitkiler, yem bitkileri veya otların hakim olduğu ya da bunları taklit eden çok yıllık sistemlere (geçmişteki uzun otlu çayır yapısına) geçilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
Karbon Piyasalarında Sözleşme Tuzaklarına Dikkat!
Minnesota Üniversitesi'nden yardımcı öğretim üyesi Anna Cates, karbon piyasalarına katılmak isteyen çiftçilere hayati bir uyarıda bulunuyor. Çiftçilerin sadece toprak fonksiyonlarına odaklanmaması, aynı zamanda imzaladıkları sözleşmeleri çok iyi kontrol etmesi gerekiyor. Cates, "Örtü bitkisini en iyi şekilde yetiştirmiş, toprağı işlemeden tarım yapmış olsanız bile organik madde değerinizin değişmediğini görebilirsiniz. Numunenin karbon tutmadığınızı göstermesi durumunda, sizin hatanız olmasa bile faturayı ödemek zorunda kalmayacağınızdan emin olmalısınız" diyerek sözleşme maddelerinin önemini vurguluyor.
Sıkça Sorulan Sorular (SSS) ve Kısa Cevaplar
Örtü bitkileri ve sürülmemiş tarım kesin olarak karbon depolar mı?
Hayır, bilimsel veriler en iyi uygulamalarda bile geçmiş bitki örtüsü ve değişen iklim nedeniyle toprakta karbon kaybı yaşanabileceğini göstermektedir.
Karbon biriktirmek için en etkili tarım sistemi hangisidir?
Derin köklü çok yıllık bitkilerin, yem bitkilerinin ve otlayan hayvanların bir arada bulunduğu çok yıllık otlak ve çayır sistemleri karbon biriktirmede en başarılı olanlardır.
Toprağın organik madde oranı yüksekse karbonu artırmak kolay mıdır?
Hayır, organik madde oranı (özellikle %4'ün üzerindeyse) ne kadar yüksekse, toprak karbonunu ve organik madde içeriğini daha da artırmak o kadar zorlaşır ve uzun zaman alır.
Çiftçiler karbon sözleşmesi imzalarken neye dikkat etmelidir?
Uygulanan yöntemlere rağmen toprakta karbon tutulumu ölçülemezse, çiftçiye ceza veya fatura kesilmeyeceğini garanti eden sözleşme maddelerine dikkat edilmelidir.
Karbon piyasalarında çiftçilere ödemeler neye göre yapılır?
Ödemeler genellikle modelleme ve toprak örneklemesi kombinasyonuyla belirlenen, depolanan net karbon tonu başına (örneğin dönüm/ton başına 30 dolar) yapılır.
Tarım ve hayvancılık dünyasındaki en güncel sürdürülebilir üretim tekniklerini, toprak sağlığı analizlerini ve küresel karbon tarımı rehberlerini yakından takip etmek için Köyden Haber portalını ziyaret edebilir, sahadan en doğru bilgilere anında ulaşabilirsiniz.
Yazar: Haber Merkezi
#TarımHaberleri #KarbonTarımı #ToprakSağlığı #KarbonPiyasası #ÖrtüBitkileri #ÇiftçiRehberi #KöydenHaber
