Yüzyıllık Hasret Bitiyor: İngiltere’de Nesli Tükenen "Siyah Damarlı Beyaz Kelebek" Fransa’dan Gelen Larvalarla Doğaya Dönüyor!
Doğa tarihi ve biyolojik çeşitliliğin korunması adına Birleşik Krallık’ta asırlık bir çevre ayıbını temizleyecek, tarihi bir ekolojik restorasyon projesi tescillendi. 20. yüzyılın başlarında, kontrolsüz arazi kullanımı, tarımsal dönüşümler, yaşam alanı kayıpları ve sertleşen iklim koşulları nedeniyle İngiltere topraklarında nesli tamamen tükenen büyüleyici "Siyah Damarlı Beyaz Kelebek" (Aporia crataegi), sınır ötesi bir operasyonla vatanına geri dönüyor. İngiltere'nin en ünlü doğaya geri kazandırma kuruluşu olan Knepp Wildland Foundation öncülüğünde yürütülen projeyle, Fransa'dan özel kaplarda uçakla getirilen kelebek larvaları, Sussex ve Devon’daki koruma alanlarında başarıyla kışlatılarak doğaya salındı.
HABER MERKEZİ - Britanya halkının kelebek türlerine olan geleneksel sevgisi ve koruma arzusu, nesli tükenen türlerin geri getirilmesinde küresel bir siber ve fiziki dayanışma ağını harekete geçirdi. Avrupa kıtasında, özellikle de Türkiye ve Fransa meralarında hala yaygın olarak varlığını sürdüren bu asil kelebek türünün İngiltere adasında yeniden kolonileşebilmesi için dev bir bilim koalisyonu kuruldu. Londra Zooloji Derneği, Ambios Ltd., Kelebek Koruma Derneği ve devlet kuruluşu Natural England ortaklığında tescillenen proje, daha önce Birleşik Krallık'ta defalarca başarısızlıkla sonuçlanan yeniden yerleştirme girişimlerine karşı bu kez kesin ve umut verici sonuçlar ortaya koyuyor.
Başarısız Çiftlikten Biyo-Çeşitlilik Cennetine: Knepp Malikanesi
Siyah damarlı beyaz kelebeğin İngiltere'deki yeni evi, Batı Sussex'teki ünlü Knepp Estate (Knepp Malikanesi) oldu. Hikayenin arka planında ise radikal bir tarımsal dönüşüm başarısı yatıyor:
Ekosistem Mozaği: Geleneksel tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde başarısız olan toprak sahibi aile, radikal bir kararla atalarından kalan endüstriyel çiftliği tamamen kendi haline bırakarak doğaya devretti. Yıllar içinde bu alan; yeni doğallaşmış ağaçlık otlakların, yabani çalıların ve akarsu yataklarının oluşturduğu devasa bir biyo-çeşitlilik mozaiğine dönüştü.
Doğal Koruma Alanı: Knepp, günümüzde nesli tehlike altında olan bülbüller ve mor imparator kelebeği gibi nadir böcek türlerinin İngiltere'deki en güçlü üreme ve tescilli sığınağı haline gelmiş durumda.
Fransa'dan Devon'a Uçakla Gelen "Umut" Larvaları
Siyah damarlı beyaz kelebeğin adada yeniden tescillenebilmesi için izlenen hassas operasyon süreci şu şekilde kurgulandı:
Sınır Ötesi Transfer: Kelebeğin Avrupa'daki sağlıklı popülasyonlarından seçilen canlı larvalar, özel korumalı kaplar içerisinde Fransa'dan İngiltere'ye uçakla nakledildi.
Kafeslerde Kışlama: Devon bölgesine getirilen tırtıllar, projenin güçlü ortaklarından Ambios Ltd. uzmanları tarafından hazırlanan özel dış mekan uçuş kafeslerinde, sert kış aylarını güvenle atlatarak kış uykusuna (diapoz) yattı.
Alıç ve Karaçalı Mucizesi: Baharın gelmesiyle kafeslerden çıkarılan larvaların, Knepp arazisinde kendileri için en ideal beslenme ve üreme habitatını oluşturan alıç ve karaçalı çalılıklarında beklendiği gibi sağlıklı bir şekilde büyüdükleri tescillendi. Tırtılların beslenme iştahı ve adaptasyon gücü, projenin başarıya ulaştığının en net kanıtı oldu.
İklim Modellemesiyle Risk Yönetimi
Bird Guides UK verilerine göre geçmiş yıllarda bu kelebek türünü İngiltere doğasına kazandırmak için yapılan bireysel girişimlerin tamamı hüsranla ve ölümle sonuçlanmıştı. Bu başarısızlık döngüsünü kırmak adına Knepp Wildland Foundation, Fransa'dan ithalatı gerçekleştirmeden önce Güney İngiltere ve Britanya genelinde kapsamlı iklim, mikrobiyoloji ve flora çalışmaları yürüttü. Küresel ısınmaya bağlı olarak değişen güncel hava sıcaklığı haritaları tescillenerek, kelebeklerin 100 yıl sonra bu yeni iklime uyum sağlayabileceği bilimsel olarak kanıtlandıktan sonra düğmeye basıldı. Planlar sorunsuz ilerlediği takdirde, bir sonraki aşamada popülasyon Devon ve güney kıyılarındaki diğer eski ata topraklarına da aşılanacak.
Siyah Damarlı Beyaz Kelebek ve Doğa Restorasyonu Hakkında Merak Edilen 5 Soru ve Kısa Cevaplar
1. Siyah damarlı beyaz kelebeğin İngiltere'de neslinin tükenmesine yol açan ana nedenler nelerdi?
Cevap: 20. yüzyılın başlarında sanayileşen tarım faaliyetleri nedeniyle kelebeğin beslendiği alıç ve karaçalı gibi doğal çalılıkların sökülmesi (yaşam alanı kaybı), tarım ilaçları ve iklim değişikliğine bağlı sert hava koşulları türün adada yok olmasına neden olmuştur.
2. Proje kapsamında kelebek larvaları İngiltere'ye hangi ülkeden ve nasıl getirilmiştir?
Cevap: Türün hala sağlıklı ve yoğun popülasyonlara sahip olduğu Fransa'daki doğal alanlardan toplanan canlı larvalar, siber ve fiziki güvenlik önlemleri tescillenmiş özel kaplar içerisinde uçakla İngiltere'ye taşınmıştır.
3. Kelebeğin tırtıl (larva) aşamasında hayatta kalabilmesi için tarlada hangi bitkilerin bulunması zorunludur?
Cevap: Siyah damarlı beyaz kelebek larvalarının beslenebilmesi, büyümesi ve koza örebilmesi için doğal ortamda alıç (crataegus) ve karaçalı (prunus spinosa) çalılıklarının tescilli bir şekilde bulunması biyolojik bir zorunluluktur.
4. Knepp Wildland Foundation'ın bu projeyi hayata geçirdiği arazinin eski işlevi neydi?
Cevap: Bu arazi, geçmiş yıllarda endüstriyel tarım ve hayvancılık yapılan ancak zarar eden başarısız bir çiftlikti. Toprak sahiplerinin tarımı bırakıp doğayı serbest bırakmasıyla (rewilding) İngiltere'nin en zengin biyolojik çeşitlilik merkezine dönüşmüştür.
5. Geçmişteki başarısız denemelerin aksine bu projenin başarılı olmasını sağlayan ön hazırlık ne olmuştur?
Cevap: En büyük fark, larvalar getirilmeden önce Güney İngiltere genelinde yapılan kapsamlı çevre ve iklim simülasyonlarıdır. Değişen hava şartlarının kelebeğin yaşam döngüsüne uygunluğu bilimsel olarak kanıtlandıktan sonra yerleştirme yapılmıştır.
Türkiye ve dünya genelindeki tüm doğa koruma projelerini, endemik böcek ve kelebek türleri siber haritalama çalışmalarını, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın arıcılık, tozlaşma ve yararlı böcek destekleme hibelerini, üretici kooperatiflerinin sürdürülebilir tarım bültenlerini yakından takip etmek için Köyden Haber portalını ziyaret edebilir, tarım, hayvancılık, ekoloji ve bilim dünyasındaki tüm sıcak gelişmelerden anında haberdar olabilirsiniz.
Yazar: Haber Merkezi
#TarımHaberleri #SiyahDamarlıBeyazKelebek #KneppWildland #DoğayaGeriKazandırma #İngiltereÇevreHaberleri #KelebekKoruma #BiyoÇeşitlilik #FransaLarvaİthalatı #EkolojikRestorasyon #KöydenHaber
