Şap Hastalığı Tüm Türkiye'yi Sargıladı mı? Çiftçiler ve Veterinerler Neden "Böylesini Görmedik" Diyor?

Türkiye genelinde hızla yayılan şap hastalığı, hayvancılık sektörünü derinden sarsıyor ve çiftçileri büyük bir zora sokuyor. Ankara'nın Elmadağ ilçesi kırsalında İlke Haber Ajansı (İLKHA) muhabirinin mikrofon uzattığı veteriner teknikerleri ve üreticiler, kapalı pazarlar, aşılama yetersizliği ve ağır ekonomik kayıplar nedeniyle büyük sıkıntı yaşadıklarını ifade etti. Şap hastalığı hangi illerde daha yaygın? Hayvan ticareti ve et üretimi nasıl etkileniyor? Aşılamada başarı oranı nedir? İşte bu soruların yanıtları ve salgının hayvancılık sektörü üzerindeki yıkıcı etkileri.

Şap Hastalığı Türkiye'de Neden Bu Kadar Hızla Yayılıyor?

Şap hastalığı, Türkiye'nin dört bir yanında görülerek hayvancılık sektörünü olumsuz etkiliyor. Veteriner Teknikeri Furkan Çelik'in belirttiğine göre, Afyon başta olmak üzere Van, Sinop ve Çorum gibi yaklaşık 30 ilde şap hastalığı aktif olarak görülmekte. Ancak çiftçiler, bu seneki salgının geçmiştekilerden çok daha farklı olduğunu, iyileşen hayvanların bile tekrar hastalandığını dile getiriyor. Bu durum, virüsün farklı bir türü ya da daha dirençli bir varyantının dolaşımda olduğu endişesini doğuruyor.

Salgının Yayılma Yolları ve Alınamayan Önlemler:

Temas Yoluyla Bulaşma: Şap virüsü, hayvanlar arasında temas yoluyla hızla yayılıyor. Veterinerler, çiftçilerin kesinlikle misafir kabul etmemesi gerektiğini ve çiftlikten çıkarken çizme gibi malzemelerin dezenfekte edilmesinin önemini vurguluyor.
Aşılama Yetersizliği/Etkisizliği: Aşılama çalışmaları sürse de, üreticiler ve veterinerler, aşı yapılan hayvanlarda bile hastalığın görülebildiğini veya aşının tam koruma sağlamadığını belirtiyor. Bu da aşılama politikasının etkinliği hakkında soru işaretleri yaratıyor.
Belirtisiz Taşıyıcılık: Şap hastalığının 21 gün boyunca vücutta belirti göstermeyebilmesi, hastalığın yayılma hızını artırıyor. "Hastalık bitti, tedavi olumlu sonuçlandı" dense bile, virüsün başka bir bölgede tekrar ortaya çıkma riski bulunuyor.

Hayvan Ticareti ve Et Üretimi Neden Durma Noktasında?

Şap hastalığına karşı alınan karantina ve kısıtlama önlemleri, hayvancılık sektörünü derinden etkiliyor.

Kısıtlamaların Ekonomik Etkileri:

Pazarların ve Kesimhanelerin Kapanması: Şap hastalığı nedeniyle hayvan pazarları ve kesimhaneler kapalı durumda. Bu durum, canlı hayvan ticaretini durma noktasına getirmiş, hayvan giriş-çıkışlarını kısıtlamıştır.
Canlı Hayvan Sevkiyatının Durması: Veteriner Teknikeri Furkan Çelik, canlı hayvan sevkiyatlarının yapılmadığını, bunun da tedarik zincirinde ciddi aksaklıklara yol açtığını belirtiyor.
Et Fiyatlarındaki Belirsizlik: Kesimlerin yapılamaması nedeniyle kasaplara et ulaşımında sıkıntı yaşanmakta, bu da raflardaki et fiyatlarının artmasına neden oluyor. Hastalıklı hayvanlar daha düşük fiyatlardan alınırken, sağlıklı hayvan sahipleri ciddi zarar etmemek için düşük fiyata kesim yaptırmak istemiyor.
Üreticilerin Zararı: Besici Kenan Karakulah, birçok esnaf arkadaşının büyük zararlar yaşadığını, hayvan kredisi çekmek isteyenlerin çekemediğini ve pazarların kapalı olması nedeniyle ticaretin dönmediğini belirterek "İnsanlar resmen batak duruma düştü" ifadelerini kullandı.
Süt Üretiminde Kayıp: Çiftçiler, hasta hayvanların sütlerinin kullanılamaması nedeniyle süt üretiminde de kayıplar yaşadıklarını aktarıyor.

Aşılama ve Koruyucu Hekimlik: Şapla Mücadelede Ne Kadar Etkili?

Şap hastalığına karşı mücadelede aşılama ve koruyucu hekimlik uygulamaları hayati önem taşıyor.

Aşılama ve Tedavi Farkları:

Aşı Yapılan Hayvanlarda Durum: Furkan Çelik, aşı yapılan hayvanlarda şap salgınına yakalanmaları durumunda tedavi şansının büyük oranda arttığını, hastalığı daha hafif atlattıklarını belirtiyor.
Aşısız Hayvanlarda Durum: Aşısız hayvanlarda ise hastalık çoğunlukla kayıpla sonuçlanmakta.
Koruyucu Hekimlik: Ahırların düzenli dezenfekte edilmesi, hayvanların karantinaya alınması ve aşılamaların düzenli yapılması gibi koruyucu hekimlik uygulamaları, hastalığın yayılmasını önlemede kritik rol oynuyor. Çiftçiler, çizme gibi eşyaların çamaşır suyuyla dezenfekte edilmesi ve ağıl dış yüzeylerinin sönmüş kireçle çevrelenmesi gerektiğini vurguluyor.

Ancak besici Kadir Karabulut, genel olarak şu an ülkede yaygın bir salgın hali söz konusu olduğunu ve bu sürecin tahminen 6 aya kadar sürebileceğini düşünüyor. Besici Muhammed Hüseyin Çelik ise, ellerinde düzgün bir aşı sistemi yok gibi göründüğünü ve kendi imkanlarıyla müdahale etmeye çalıştıklarını belirtiyor.

Çiftçiler Çaresiz: Hayvan Ticareti İnternete Kaydı, Fiyatlar Belirsiz

Şap hastalığı salgını, geleneksel hayvan ticareti yöntemlerini de derinden etkiledi.

Ticaretin Dijitalleşmesi ve Fiyat Dalgalanmaları:

İnternet Üzerinden Ticaret: Çiftçi Mahmut Erkmen, hayvan üretimi ve ticaretinin artık neredeyse tamamen internet üzerinden yapıldığını, normal hayvan pazarı alışverişinin kalmadığını ifade ediyor. Hayvanı olan da alan da internetten işlem yapıyor.
Erken Kesimler ve Değer Kaybı: Hastalıktan dolayı hayvanların değer kaybetmemesi için birçok besici, hayvanlarını erkenden kesime göndermek zorunda kalıyor, bu da ekonomik zarara yol açıyor.
Fiyat Belirsizliği: Et fiyatlarının şu an yüksek gibi görünse de, hayvan verimindeki düşüş nedeniyle ilerleyen süreçte daha da yükseleceği öngörülüyor. Özellikle büyükbaş ve küçükbaş hayvanların alış ve kesim fiyatları arasında ciddi bir dengesizlik yaşanıyor.
Piyasa Durgunluğu: Kurban Bayramı sonrası olduğu için et fiyatları henüz çok yükselmemiş olsa da, genel bir karantina ve sevkiyatların durması, piyasada ciddi bir durgunluk yaratmış durumda. Muhammed Hüseyin Çelik, Kurban Bayramı'ndan bu yana satışların neredeyse durduğunu ve yoğunluğun kalmadığını belirtiyor.

Şap hastalığının sadece Ege Bölgesi hariç neredeyse tüm bölgelerde ciddi sorunlara yol açtığı belirtilirken, çiftçiler bu zorlu sürecin bir an önce sona ermesini umut ediyor.

Şap hastalığı hangi illerde görülüyor? Afyon, Van, Sinop, Çorum başta olmak üzere yaklaşık 30 ilde görülüyor ve neredeyse 81 ilin tamamında olduğu düşünülüyor.
Şap hastalığı nasıl yayılır? Virüs, temas yoluyla ve sinek gibi vektörler aracılığıyla yayılabilir.
Şap hastalığı hayvancılığı nasıl etkiliyor? Hayvan pazarları ve kesimhanelerin kapanmasına, canlı hayvan sevkiyatının durmasına, et üretiminde düşüşe ve çiftçilerde ekonomik kayıplara neden oluyor.
Şap hastalığına karşı aşılama etkili mi? Aşı yapılan hayvanlarda hastalığı daha hafif atlatma ve tedavi şansının artması gözlenirken, aşısız hayvanlarda hastalık genellikle kayıpla sonuçlanıyor. Ancak aşının tam koruma sağlamadığı durumlar da bildiriliyor.
Şap hastalığı olan hayvan kesilebilir mi? Hastalık nedeniyle sağlıklı hayvanlar dahi düşük fiyatlardan alınmakta, besiciler zarar etmektedir. Karantina ve kısıtlamalar kesimleri ve ticareti engelliyor.
Şap hastalığı ne kadar sürede belirti gösterir? Şap hastalığı 21 gün boyunca vücutta belirti göstermeyebilir.
Çiftçiler şap hastalığına karşı hangi önlemleri alıyor? Ahır dezenfeksiyonu, hayvanların karantinaya alınması, aşılamalar, çizmelerin dezenfekte edilmesi ve ağıl dışının sönmüş kireçle çevrelenmesi gibi önlemler alınıyor.
Şap hastalığı et fiyatlarını nasıl etkiler? Hayvan verimi düştüğü için ilerleyen süreçte et fiyatlarının yükseleceği düşünülüyor.
Hayvan ticareti nasıl yapılıyor? Hayvan pazarları kapalı olduğu için ticaretin büyük çoğunluğu internet üzerinden yapılıyor.
Şap hastalığı neden 'daha önce görülmemiş' olarak tanımlanıyor? Daha önce görülen salgınlardan farklı olarak iyileşen hayvanların tekrar hastalanması ve virüsün yayılma hızının yüksek olması nedeniyle bu tanım kullanılıyor.