Son yıllarda anne sütüne en yakın bileşenlere sahip olan eşek sütünün popülerlik kazanması ve litresinin yüksek fiyatlardan alıcı bulması, ülkemizde de profesyonel eşek çiftliklerinin kurulmasını sağladı. İnatçı yapılarıyla bilinen ancak aslında oldukça zeki ve dayanıklı olan eşeklerin fizyolojik döngülerini, bakım zamanlarını ve üretim süreçlerini doğru yönetmek karlı bir işletmenin anahtarıdır. İşte yetiştiricilerin ve merak edenlerin arama motorlarında en çok arattığı, "Eşekler ne zaman..." diye başlayan 10 kritik soru ve kısa cevapları.
HABER MERKEZİ - Alternatif hayvancılık kategorisinde parlayan bir yıldız olan eşek yetiştiriciliği, geleneksel sığır veya koyun yetiştiriciliğinden çok daha farklı bakım ve üreme hassasiyetlerine sahiptir. Sürü sağlığını korumak ve süt verimini sürdürülebilir kılmak için doğru zamanlama kurallarını bilmek gerekir. İşte eşek üretim sahnesinde en çok sorulan o sorular ve yanıtları:
Eşekler Hakkında En Çok Merak Edilen 10 Soru ve Kısa Cevaplar
1. Eşekler ne zaman çiftleşir (sıpa üretimi için çiftleşme dönemi nedir)?
Cevap: Eşekler de atlar gibi mevsimsel olarak uzun gün dönemi hayvanlarıdır. Çiftleşme (aşım) istekleri günlerin uzadığı ve havaların ısındığı ilkbahar ve yaz aylarında (Mart - Ağustos arası) zirveye ulaşır.
2. Eşekler ne zaman doğum yapar?
Cevap: Eşeklerin gebelik süresi atlardan biraz daha uzundur ve ortalama 365 ile 370 gün (tam 1 yıl) sürer. İlkbaharda gebe kalan bir dişi eşek (marık), bir sonraki yılın aynı döneminde doğumunu gerçekleştirir.
3. Dişi eşekler doğumdan ne zaman sonra sağılmaya başlanır?
Cevap: Doğumdan sonraki ilk 2 ay (60 gün) sağım yapılmaz; üretilen tüm süt, sıpanın bağışıklık sistemi ve gelişimi için hayati olan ağız sütünü de içerecek şekilde yavruya bırakılır. Ticari sağım genellikle 2. aydan sonra başlar.
4. Eşekler gün içinde ne zaman sağılır?
Cevap: Eşeklerin memeleri inekler gibi büyük bir süt rezervuarına sahip değildir; sütü azar azar üretirler. Bu nedenle eşekler günde iki kez değil, günde 3 ila 4 kez, aralarında 3-4 saatlik periyotlar olacak şekilde sağılır. Sağım esnasında sıpanın da ananın yanında olması süt salgılanmasını tetikler.
5. Genç eşekler (sıpalık döneminden çıkanlar) ne zaman ilk kez çiftleştirilir?
Cevap: Dişi eşekler yaklaşık 1.5 yaşında ergenliğe girseler de, iskelet ve rahim gelişimlerinin tam tamamlanması için en az 3 yaşını (36 aylık) doldurduklarında ilk kez çiftleştirilmelidir.
6. Sıpalar ne zaman sütten kesilir?
Cevap: Sıpalar ortalama 5 ila 6 aylık olduklarında anne sütünden tamamen kesilebilirler. Ancak bu süreçte lifli yemleri ve otları rahatça tüketebilecek sindirim olgunluğuna eriştiklerinden emin olunmalıdır.
7. Eşeklerin tırnak bakımı (toynak bakımı) ne zaman yapılır?
Cevap: Eşeklerin toynakları atlara göre daha dik bir yapıya sahiptir ve neme karşı çok hassastır. Topallık, tırnak çürüğü ve kalıcı iskelet bozukluklarını önlemek için her 6 ila 8 haftada bir düzenli tırnak törpüleme ve bakımı (bakırcılık işlemi) yapılmalıdır.
8. Eşekler ne zaman ve nasıl beslenmelidir?
Cevap: Eşeklerin metabolizmaları zengin yemlere karşı hassastır ve çok çabuk kilo alıp kurucu hastalıklara (laminitis) yakalanabilirler. Bu yüzden ağır tahıllı yemler yerine, gün boyu az az ve sık sık olacak şekilde düşük kalitede lifli kuru otlar (hasır otu, arpa samanı) ve sınırlı mera ile beslenmelidirler.
9. Eşeklerin diş bakımı ne zaman yapılmalıdır?
Cevap: Eşeklerin dişleri ömür boyu uzamaya devam eder ve zamanla ağız içinde yaralanmalara sebep olan keskin kancalar oluşturur. Hayvanın yemi çiğneyemeyip zayıflamasını önlemek için yılda bir kez veteriner hekim tarafından diş kontrolü ve törpülemesi yapılmalıdır.
10. Eşekler ne zaman kışlık ahır bakımına alınmalıdır?
Cevap: Eşeklerin kürk yapısı su geçirmez değildir ve yağmurlu, çamurlu havalarda hızla üşütüp hastalanırlar. Bu nedenle don olaylarından ziyade, sonbaharın ilk soğuk ve sürekli yağışlı günleri başladığında mutlaka kuru, rüzgarsız ve altlığı temiz kapalı sığınaklara/ahırlara alınmalıdırlar.
Alternatif hayvancılık projelerini, eşek sütü üretim tesisleri kurulum maliyetlerini, güncel çiğ süt fiyat endekslerini ve egzotik hayvan veterinerlik saha rehberlerini yakından takip etmek için Köyden Haber portalını ziyaret edebilir, tarım ve hayvancılık dünyasındaki tüm sıra dışı gelişmelerden anında haberdar olabilirsiniz.
Yazar: Haber Merkezi
#TarımHaberleri #EşekYetiştiriciliği #EşekSütüÜretimi #SıpaBakımı #AlternatifHayvancılık #ToynakBakımı #ÇiftçiRehberi #KöydenHaber
