21 Ekim 2025 | Okuma Süresi: 10 dakika

Zincir market çalışanlarının ağır çalışma koşulları Ağustos 2025'te sosyal medyada viral olan görüntülerle gündeme geldi. Günde 10-12 saat ayakta çalışma, 22.104 TL asgari ücret, az personelle çok iş yükü, oturma yasağı ve yetersiz molalar başlıca sorunlar. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gizli müfettişler görevlendirdi. Uzmanlar varis, bel fıtığı ve psikolojik tükenmişlik riskine dikkat çekiyor. 300 binden fazla kişi bu sektörde çalışıyor.

Zincir market çalışanları neden gündemde? En çok sorulan sorular

Zincir market çalışanları neden gündemde? Zincir market çalışma koşulları nasıl? Market çalışanları kaç saat çalışıyor? Zincir market maaşları 2025 ne kadar? Market çalışanları neden bayılıyor? Zincir marketlerde kaç kişi çalışıyor? Bakanlık ne yapıyor? Market çalışanlarının hakları neler? Bu sorular Ağustos 2025'ten beri Türkiye'nin gündeminde.

Zincir marketlerde çalışan personellere birden fazla sorumluluk yükleniyor. Ağır koşulların ortaya çıkardığı sonuçlar ise sosyal medyada paylaşılmaya devam ediyor. pic.twitter.com/INDs0nsPJK
— ZAM Haber (@ZamHaberAjans) October 20, 2025

Zincir market çalışanları neden gündemde? Bayılan, yere yığılan çalışanların ardındaki gerçek

Zincir marketlerde görev yapan çalışanların ağır çalışma koşulları ve uzun mesailerle yaşadıkları zorluklar sosyal medyada gündem olmaya devam ediyor. Oturmaları yasak olduğu için ayakta çalışmaktan yorgun düşen, taşıma sırasında zorlanan market personelinin görüntüleri kısa sürede büyük yankı uyandırdı.

Viral olan görüntüler: Sosyal medyanın sarsıcı tanıklığı

Son aylarda zincir market çalışanlarının ayakta durmakta zorlandığı, hatta çalışırken bayıldığı videoların sosyal medyada viral hale gelmesi, Türkiye'de perakende sektörünün görünmeyen yüzünü gündeme taşıdı. Oturmak yasak olduğu için olduğu yerde yığılan, ürün taşırken zor durumlarla karşılaşan market çalışanları iki gündür sosyal medyanın gündeminde.

Hangi marketler gündemde?

Sosyal medyada özellikle "3 harfli market" olarak anılan zincir marketlerin çalışma koşulları eleştiri odağında. BİM, A101, ŞOK gibi büyük zincirler başta olmak üzere sektörün genelinde benzer sorunlar yaşanıyor.

Zincir marketlerde kaç kişi çalışıyor?

2024 yılı itibarıyla Türkiye'deki en büyük 5 zincir markette toplam 300 bin kişi çalışıyor. Aynı yıl içinde bu şirketlerin toplam cirosu 1.5 trilyon TL'yi aştı. Sadece bir tane zincir markette 40 binin üzerinde çalışan var ve her gün bu market yeni bir şube açıyor.

Sektör istihdam verileri:

Toplam zincir market çalışanı: 300.000+ kişi
En büyük 5 zincir toplam ciro: 1.5 trilyon TL (2024)
Türkiye GSYİH'sının %3,5'i
Her gün yeni şube açılışları

Zincir market çalışanlarının sorunları neler?

1. Uzun çalışma saatleri ve ayakta çalışma

Zincir marketlerde ve diğer perakende mağazalarında çalışan kasiyerlerin, geçmişte oturdukları ergonomik koltukların artık kaldırıldığını belirterek, "Şunu açıkça söyleyebilirim ki çalışma saatleri çok uzun. İnsanların 10-12 saat ayakta durması, ileri dönemde bel fıtıkları başta olmak üzere çeşitli kas-iskelet hastalıklarına sebep olabiliyor"

24 yaşındaki bir çalışan, grafik tasarım mezunu olduğunu ancak kendi alanında iş bulamadığı için markette çalışmak zorunda kaldığını aktararak yaşadıkları koşulları şöyle anlattı: "İnsanı aslında ayakta durmak yoruyor. Saatlerce ayakta duruyoruz. Bir sandalye vermek bu kadar mı zor? 'Oturmaya ne gerek var?' diyorlar."

Çalışma saatleri:

Günlük: 9-10 saat (bazı durumlarda 10-12 saat)
Haftalık: 45 saat ve üzeri
Vardiyalı sistem
Sabah vardiyası: 08:45-17:00
Akşam vardiyası: 13:00-21:00

2. Yetersiz ve düşük ücretler

Bu marketlerde çalışıyor olmak demek, düşük ücret, uzun çalışma saatleri ve güvencesiz istihdam demek.

2025 zincir market maaşları:

Asgari ücret: 22.104 TL (net)
ŞOK Market: 22.104 TL
BİM: 32.000 TL
A101: 25.000-28.000 TL
Migros: 40.000 TL
Hakmar: 36.000 TL
Yemek parası: 220-240 TL/gün

3. Az personelle çok iş politikası

Mağaza ve Market İşçileri Sendikası'ndan Saliha Bahadırlı, zincir market çalışanlarının yaşadığı sorunların uzun süredir devam ettiğini ve çözüm için adım atılmadığını dile getirdi. Zincir marketlerin emek sömürüsünde başı çektiğini vurguladı.

Market çalışanlarının tek başına ağır ürünler taşıdığını, kasaya geçtiğini, reyon düzenlediğini ve etiket değiştirdiğini belirterek şu ifadeleri kullandı: "Zincir market çalışanları 'robot gibi' çalıştırılıyor. Sadece yöneticileri tarafından değil, kimi zaman müşteriler tarafından da zorbalığa uğruyorlar."

Çalışanların görevleri (tek kişi):

Kasa işlemleri
Reyon düzenleme
Ağır yük taşıma (kamyon boşaltma)
Etiket değiştirme
Envanter sayımı
Depo işleri
Temizlik

4. Yetersiz mola süreleri

Molaların da tam olarak kullandırılmadığını söyleyen Bahadırlı, personel eksikliği nedeniyle çalışanların yasal hakları olan bir saatlik molaların bile 45 dakikaya düşürüldüğünü belirtti. "Yemek saatleri de düzgün planlanamıyor. Çalışan sayısı az olduğunda dinlenme hakkı fiilen uygulanamıyor ve bu da hem fiziksel hem de psikolojik yıpranmaya yol açıyor."

Mola sorunları:

Yasal hak: 1 saat mola
Gerçek: 45 dakika (personel eksikliğinde daha az)
Yemek yeme fırsatı bulamama
Sevkiyat günlerinde hiç mola verilmemesi

5. Sağlık sorunları

Uzmanlar, saatlerce ayakta kalan market çalışanlarına yönelik sistematik ihmallere dikkati çekerek, düzenleme getirilmesi çağrısı yaptı. "Hiçbir zaman sosyoekonomik seviye bir kişinin sağlığını etkilememeli."

Kardiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Keskin, zincir market çalışanlarının uzun süre ayakta kalmasının özellikle genç nüfusta varis, bel fıtığı ve baş dönmesi gibi şikayetleri artırdığını söyledi. "Eskiden varis hastalığı 50-60 yaşlarında ortaya çıkardı. Şu anda 30 yaşındaki kadınların yüzde 70'inden fazlasında varis var."

Sağlık riskleri:

Varis (damar problemleri)
Bel fıtığı
Kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları
Baş dönmesi ve bayılma
Kronik yorgunluk
Uyku problemleri
Stres kaynaklı hastalıklar

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ne yapıyor?

Son dönemlerde gündem olan zincir market çalışanları ile ilgili Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı harekete geçti. Bakanlık marketler için gizli müfettişler göndermeye başladı.

Bakanlığın aldığı önlemler

Bakanlık, zincir marketlerin çalışma saatlerini yakından takip etmeye başladı. Görevlendirilen gizli müfettişler, marketlerin çalışma saatlerini kontrol ederek raporluyor. Dinleme saatlerinde ise çalışanların molaya çıkıp çıkmadığını ve mesaiye kalınması halinde ödeme yapılıp yapılmadığını inceliyor.

Ayakta çalışan zincir market çalışanlarının görüntülerinin gündem olması üzerine market çalışanları için sandalye konulması talebinin gönderildiği öğrenildi.

Denetim faaliyetleri:

Gizli müfettişler görevlendirme
Çalışma saatleri kontrolü
Mola sürelerinin denetimi
Fazla mesai ödemeleri kontrolü
Sandalye konulması talimatı
Programlı teftiş raporları

Ünlü isimlerden tepkiler

Ünlü gazeteci Cüneyt Özdemir, bu duruma isyan ederek şunları söyledi: "Milyarlarca lira kar ettiği halde kasiyerlerin aşırı çalışmaktan yorgunluktan bayıldığı üç harfli marketler gibisini ben dünyanın hiçbir yerinde görmedim. Bakalım onlar mı bu durumu acil düzeltecek yoksa biz mi onların bu açgözlülüğünün dosyalarını açacağız..."

Uzmanlardan uyarılar

İş sağlığı uzmanı görüşleri

Zincir market çalışanlarının uzun saatler boyunca ayakta kalmaları nedeniyle yaşadıkları sağlık problemlerinin kamuoyunun gündeminde yer almaya devam ettiğini belirten uzmanlar, bu durumun iş sağlığı açısından ciddi sonuçlar doğurduğuna dikkati çekti.

Özellikle zincir marketlerde çok az personelle çok fazla işin yaptırıldığına dikkati çekerek, "Bir kişinin üzerine çok fazla iş yüklenmemeli. Bu durum sağlık açısından ciddi sonuçlar doğurabiliyor. O kamyonla gelen malların indirilmesi, içeri taşınması, raflara yerleştirilmesi gibi işler genellikle aynı kişiye yaptırılıyor. Bu durumu iş sağlığı açısından oldukça riskli buluyorum"

Avrupa ile karşılaştırma

"Avrupa ülkelerinde marketin kasasında oturmadan hizmet eden bir kişi görmedim" diyen uzmanlar, Türkiye'deki uygulamanın dünya standartlarının gerisinde olduğuna dikkat çekiyor.

Avrupa'daki marketlerde genellikle 70 yaş üstü kişilerin çalıştığını, Türkiye'de ise genç nüfusun geçici iş olarak gördüğü için bu sektörde görev aldığını söyledi. Bu genç çalışanların genellikle asgari ücrete yakın maaşla istihdam edildiğini belirtti.

Zincir market çalışanlarının yasal hakları

Zincir marketlerde çalışan işçiler, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine tabidirler.

Temel haklar

Ücret hakları:

Asgari ücretin altında ücret ödenemez
Fazla mesai ücreti: %50 zamlı
Yemek parası
Prim ve ikramiye

Dinlenme hakları:

Haftalık 45 saat çalışma hakkı
Günlük ara dinlenme
Hafta tatili: En az 24 saat kesintisiz
Yıllık izin (1-5 yıl: 14 gün, 5-15 yıl: 20 gün, 15+ yıl: 26 gün)

Tazminat hakları:

Kıdem tazminatı (2025 tavanı: 46.655,43 TL)
İhbar tazminatı
Kötü niyet tazminatı (uygunsuz işten çıkarma)

Haklı fesih sebepleri

Çalışanlar aşağıdaki durumlarda iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir:

Ücretin zamanında ödenmemesi
Mobbing (psikolojik taciz)
Çalışma koşullarının sağlığa zararlı olması
İş güvenliği önlemlerinin alınmaması

Sendikalaşma çağrıları

Uzmanlar, zincir market çalışanlarının sendikalaşması ve birlikte hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Çalışma sürelerinin kısa olması ve sık sık işten ayrılmalar nedeniyle iş yerlerine aidiyet duygusunun gelişmediğini kaydeden uzmanlar, bu sirkülasyonun iş gücü verimliliğini düşürdüğü ve kurumsal hafızayı zayıflattığı uyarısında bulundu.

Mağaza ve Market İşçileri Sendikası bu alanda çalışanların haklarını korumak için mücadele ediyor.

Çözüm önerileri

Uzmanlardan öneriler

Marketlerin büyüklüğüne göre çalışan sayısının yasal olarak belirlenmesi gerektiğine değinen uzmanlar: "Özellikle üniversite öğrencileri ek gelir için bu işleri yapıyor ve işverenler de bu zaafları iyi biliyor. Örneğin, 200 metrekareden büyük markette en az 3 kişi çalışmalı gibi bir düzenleme getirilmeli. Hem iş güvenliği hem de hizmet kalitesi açısından şart olduğunu düşünüyorum."

Alınması gereken önlemler

Ergonomi düzenlemesi: Kasiyerlere sandalye verilmesi
Personel sayısı artırılması: Alan başına minimum çalışan standardı
Mola sürelerinin korunması: Yasal hakların uygulanması
Ücret iyileştirmesi: Yaşanabilir ücretler
İş sağlığı kontrolü: Düzenli sağlık taraması
Sendikalaşma hakkı: Örgütlenme özgürlüğü
Denetim artırılması: Sürekli teftiş mekanizması

Sıkça sorulan sorular

S: Zincir market çalışanları neden gündemde? C: Ağustos 2025'te sosyal medyada viral olan, çalışanların yorgunluktan bayıldığı ve yere yığıldığı görüntüler nedeniyle gündem oldu. Uzun çalışma saatleri, düşük ücretler ve ağır koşullar tepki çekti.

S: Zincir marketlerde kaç saat çalışılıyor? C: Günde 9-10 saat, bazı durumlarda 10-12 saat ayakta çalışma söz konusu. Haftalık 45 saat ve üzeri mesai yapılıyor.

S: Zincir market çalışanları ne kadar maaş alıyor 2025? C: ŞOK Market 22.104 TL (asgari ücret), BİM 32.000 TL, Migros 40.000 TL, Hakmar 36.000 TL civarında maaş ödüyor. Pozisyon ve deneyime göre değişiklik gösteriyor.

S: Market çalışanları neden oturamıyor? C: Zincir marketlerde kasiyerlerin oturması yasak. Geçmişte kullanılan ergonomik koltuklar kaldırılmış durumda. Bu uygulama sağlık sorunlarına yol açıyor.

S: Bakanlık ne yapıyor? C: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı gizli müfettişler görevlendirdi, çalışma saatlerini denetliyor ve sandalye konulması talimatı verdi.

S: Zincir marketlerde çalışanların hakları neler? C: İş Kanunu kapsamında asgari ücret, fazla mesai ücreti, ara dinlenme, hafta tatili, yıllık izin, kıdem ve ihbar tazminatı hakları var.

S: Market çalışanları hangi sağlık sorunları yaşıyor? C: Varis, bel fıtığı, kas-iskelet sistemi rahatsızlıkları, kronik yorgunluk, baş dönmesi ve psikolojik tükenmişlik en sık görülen sorunlar.

S: Zincir marketlerde kaç kişi çalışıyor? C: Türkiye'de en büyük 5 zincir markette toplam 300 bin kişi, sektörün genelinde milyonlarca kişi çalışıyor.

Kaynak: www.koydenhaber.com

Etiketler: #ZincirMarket #MarketÇalışanları #İşçiHakları #ÇalışmaKoşulları #AsgarİÜcret #İşSağlığı #Bakanlık #SosyalAdalet

Bu haberi paylaşın:

İlgili haberler: