Fransa'daki CNRS ve Ulusal Doğa Tarihi Müzesi, Almanya'daki Mainz Üniversitesi ve İngiltere'deki UCL'den oluşan uluslararası bir bilim insanları ekibi, öncelikle İran arkeolojik alanlarında kazılan evcil sığır kemiklerinden dna çıkararak çalışmayı yürütebildi. Bu alanlar, çiftçiliğin icadından kısa bir süre sonrasına tarihleniyor ve sığırların ilk kez evcilleştirildiği bölgede bulunuyor.

Ekip, bu antik sığırların ve günümüzde yaşayan sığırların DNA dizilerindeki küçük farklılıkların farklı popülasyon geçmişleri göz önüne alındığında nasıl ortaya çıkabileceğini inceledi. Bilgisayar simülasyonları kullanarak, DNA farklılıklarının ancak yabani öküzlerden (yaban öküzü) yaklaşık 80 hayvan evcilleştirildiğinde ortaya çıkabileceğini buldular.

Çalışma, Molecular Biology and Evolution dergisinin güncel sayısında yayımlandı.

Çalışmanın baş yazarı Fransa'daki CNRS ve Almanya'daki Mainz Üniversitesi'nden Dr. Ruth Bollongino, "Soğuk ortamlarda bulunan kalıntılardan güvenilir DNA dizileri elde etmek rutin bir işlemdir" dedi.

"Bu yüzden mamutlar DNA'ları okunan ilk soyu tükenmiş türlerden biriydi. Ancak sıcak bölgelerde bulunan kemiklerden güvenilir DNA elde etmek çok daha zordur çünkü sıcaklık DNA'nın hayatta kalması için çok kritiktir. Bu, yaşayan veya yakın zamanda ölmüş sığırlardan kirletici DNA dizileri okumamak için son derece dikkatli olmamız gerektiği anlamına geliyordu."

Evcilleştirilen hayvan sayısı, evcilleştirmenin arkeolojik olarak incelenmesi açısından önemli sonuçlar doğurmaktadır.

UCL Genetik, Evrim ve Çevre Araştırma Bölümü'nde bulunan genetikçi ve çalışmanın yazarı Prof. Mark Thomas: "Bu şaşırtıcı derecede az sayıda sığır. Arkeolojik kalıntılardan, günümüz sığırlarının yabani atalarının, yani yaban öküzlerinin Asya ve Avrupa'da yaygın olduğunu biliyoruz, bu yüzden onları yakalamak ve evcilleştirmek için bolca fırsat vardı."

Almanya'daki Mainz Üniversitesi'nde görevli araştırma ekibinden Prof. Joachim Burger, "Yabani öküzler, modern evcil sığırlardan çok farklı hayvanlardır" dedi.

"Modern sığırlardan çok daha büyüklerdi ve uysallık gibi bugün gördüğümüz evcil özelliklere sahip olmazlardı. Bu yüzden bu hayvanları ilk başta yakalamak kolay olmazdı ve bazı insanlar onları canlı canlı yakalamayı başarsa bile, daha küçük boyutta ve daha uysal davranışlar için yetiştirilene kadar devam eden yönetimleri ve üremeleri yine de önemli zorluklar ortaya çıkarırdı."

Tarih öncesi hayvan kemiklerinin sayısı ve boyutu üzerine yapılan arkeolojik çalışmalar, yalnızca sığırların değil, aynı zamanda keçilerin, koyunların ve domuzların da ilk olarak Yakın Doğu'da evcilleştirildiğini göstermiştir. Ancak bu türlerden herhangi biri için kaç hayvanın evcilleştirildiğini söylemek, cevaplanması çok daha zor bir sorudur. Arkeolojideki klasik teknikler bize bütün resmi veremez, ancak genetik yardımcı olabilir - özellikle de genetik verilerin bir kısmı erken evcil hayvanlardan geliyorsa.

Çalışmanın yazarı ve CNRS biyoarkeoloğu Dr. Jean-Denis Vigne şunları söyledi: "Bu çalışmada genetik analiz, arkeologların bugüne kadar yanıtlamaya çalışmadığı soruları yanıtlamamızı sağladı.

"Az sayıda sığır atası, arkeologların yaklaşık 10.500 yıl önce erken sığır evcilleştirmesine dair kanıtları olan sınırlı alanla tutarlıdır. Bu sınırlı alan, örneğin keçi çobanlığının aksine sığır yetiştiriciliğinin hareketli toplumlar için çok zor olacağı ve bunlardan yalnızca bazılarının o dönemde Yakın Doğu'da gerçekten yerleşik olduğu gerçeğiyle açıklanabilir."

Orta Doğu'da çalışan bir CNRS Arkeoloğu olan Dr. Marjan Mashkour, "Bu çalışma, İran gibi daha az çalışılmış bölgelerdeki arkeolojik kalıntıların dikkate alınmasının ne kadar önemli olabileceğini vurguluyor. İran verilerimiz olmadan, küresel ölçekte sığırları ilgilendirseler bile, sonuçlarımızı çıkarmak çok zor olurdu." diye ekledi.