Türkiye'de yeni bir siyasi parti kurmak isteyenlerin yerine getirmesi gereken şartlar 2820 sayılı Siyasi Partiler Kanunu ile düzenleniyor. Parti kurulduğu anda seçimlere katılma, TBMM'de grup oluşturma veya Hazine yardımı alma hakkı ise otomatik olarak kazanılmıyor. İşte merak edilen ayrıntılar…
Siyasi parti nasıl kurulur?
Türkiye'de siyasi parti kurmak için;
- Parti kurucularının Türk vatandaşı ve seçme yeterliliğine sahip olması gerekiyor.
- En az 30 kurucu üye bulunması şart.
- Parti tüzüğü ve programı hazırlanıyor.
- Kuruluş bildirimi ile gerekli belgeler İçişleri Bakanlığı'na teslim ediliyor.
- Belgelerin teslim edilmesiyle parti tüzel kişilik kazanıyor.
Parti kurulur kurulmaz seçime girebilir mi?
Hayır.Bir siyasi partinin genel seçimlere katılabilmesi için
Yüksek Seçim Kurulu (YSK) tarafından belirlenen seçimlere katılma yeterliliğini taşıması gerekiyor.Genel olarak bunun için;
- En az 41 ilde teşkilatlanmasını,
- İlçe kongrelerini tamamlamasını,
- Büyük kongresini yapmasını
gerektiren şartların yerine getirilmesi gerekiyor. Nihai değerlendirmeyi ise seçim takvimi içinde YSK yapıyor.
Parti kurulur kurulmaz TBMM'de grup kurabilir mi?
Evet, bazı şartlarla mümkün.TBMM İçtüzüğü'ne göre bir siyasi partinin Meclis'te grup kurabilmesi için
en az 20 milletvekiline sahip olması gerekiyor.Yeni kurulan bir partinin seçim kazanmasını beklemeden, başka partilerden
20 veya daha fazla milletvekilinin istifa ederek yeni partiye katılması halinde TBMM'de grup kurulabiliyor.Türkiye siyasetinde bunun çeşitli örnekleri daha önce yaşandı.
Parti kurulur kurulmaz devlet yardımı alabilir mi?
Hayır.
Bir siyasi partinin Hazine yardımı alabilmesi için yalnızca kurulmuş olması yeterli değil.
Devlet yardımı almanın şartları neler?
Siyasi Partiler Kanunu'na göre genel seçimlerde;
- En az yüzde 7 oy alan siyasi partiler Hazine yardımından yararlanabiliyor.
- Yardım miktarı partilerin aldığı oy oranına göre hesaplanıyor.
- Genel seçim olmayan yıllarda yıllık yardım yapılırken, genel seçim ve yerel seçim yıllarında yardım miktarı artırılıyor.
Dolayısıyla yeni kurulan bir parti, seçimlere katılıp gerekli oy oranını elde etmeden Hazine yardımı alamıyor.
Milletvekili olmayan parti grup kurabilir mi?
Hayır.TBMM'de grup kurulabilmesi için
20 milletvekili şartı bulunuyor. Hiç milletvekili olmayan veya 20 milletvekilinin altında kalan partiler Meclis grubu oluşturamıyor.
Özetle
Yeni bir siyasi parti kurmak için en az
30 kurucu üye ile kuruluş işlemlerinin tamamlanması yeterli olsa da,
TBMM'de grup kurmak için en az 20 milletvekili,
Hazine yardımı alabilmek için ise genel seçimlerde en az yüzde 7 oy şartı aranıyor. Bu nedenle yeni kurulan bir parti, kuruluşunun hemen ardından otomatik olarak ne devlet yardımı alabiliyor ne de Meclis'te grup kurma hakkına sahip oluyor; bu haklar ancak kanunda belirtilen koşulların yerine getirilmesiyle elde ediliyor.
