Hakem hataları yalnızca Türkye'nin değil dünya futbolunun da en büyük sorunu. IFAB (International Football Association Board – Uluslararası Futbol Birliği Kurulu) getirdiği kurallarla futbolda hakem hatalarına çözüm bulmaya Çalışıyor.
ÖNERİMDİR- İTİRAZ BUTONU
VAR sisteminin gelmesi futboldaki hakem hatalarına kısmi çözümler getirdi. Ancak pozisyonlar çok imce detaylar bölündüğünden asrı aşkın dünya futbolunda asla verilemeyen penaltılar, fauller, ofsaytlaro görmüş olduk. Aynı zamanda VAR kararları bile her iki tarafı aynı anda mutlu edenedi. İşte tüm bu sorunlara karşı bir önerim var.
Teknik direktörlerde itiraz butonu olmalı ve teknik direktörler VAR devreye girmediği zaman isterlerse bu itiraz butonuyla hakemi uyarabilirler hakem de hemen İtiraz butonu işaret yaparak puzisyonun VAR'da incelemsini isteyecek. Pozisyon incelendiğinde haklı görülürse zaten sorun yok. Ancak itiraz haksız görülürse itiraz eden takımın teknik direktörünün takımı aleyhine ceza yayı üzerinden frikik verilebilir. Böylece saha kenarındaki itiraz görüntüleri de son bulmuş olur. İtiraz eden hoca olumsuz yanıt alabileceğini ve frikik cezası alabileceğini düşümnerel gerçekten gerekli hallerde itiraz edebilir.
TFF bu fikri geliştirerek dünya futboluna önerebilir.
Dünya futbol tarihine damga vuran ve hakem hatalarıyla büyük tartışmalara yol açan en önemli maçlar şunlardır:
1. 1966 FIFA Dünya Kupası Finali – İngiltere vs. Almanya (4-2)
Bu maçta Geoff Hurst’ün 101. dakikada attığı ve çizgiyi geçip geçmediği hâlâ tartışılan gol, İngiltere’ye avantaj sağladı. Sovyet yardımcı hakem Tofiq Bahramov'un golü vermesi, İngiltere’nin kupayı kazanmasına yardımcı oldu.
2. 1986 FIFA Dünya Kupası Çeyrek Finali – Arjantin vs. İngiltere (2-1)
Diego Maradona'nın eliyle attığı "Tanrı'nın Eli" golü, tarihin en meşhur hakem hatalarından biri olarak kayıtlara geçti. Hakem Ali Bin Nasser ve yardımcıları bu eli fark edemedi. Maradona'nın aynı maçta attığı "Yüzyılın Golü" biraz olsun bu skandalı gölgede bıraktı.
3. 2002 FIFA Dünya Kupası Çeyrek Finali – Güney Kore vs. İspanya (0-0, penaltılarla 5-3)
Hakem Gamal Al-Ghandour'un İspanya’nın iki golünü iptal etmesi, büyük tartışmalara yol açtı. Güney Kore, tartışmalı kararların ardından yarı finale yükseldi.
4. 2002 FIFA Dünya Kupası Son 16 Turu – Güney Kore vs. İtalya (2-1)
Hakem Byron Moreno’nun İtalya aleyhine verdiği kararlar (Totti’nin haksız kırmızı kartı, ofsayt gerekçesiyle iptal edilen gol, rakibin sert oyununa göz yumulması) büyük tepki topladı.
5. 2010 FIFA Dünya Kupası Son 16 Turu – Almanya vs. İngiltere (4-1)
Frank Lampard’ın şutu üst direğe çarpıp çizgiyi geçti ancak hakemler golü vermedi. Bu olay, FIFA'nın daha sonra gol çizgisi teknolojisini getirmesine neden olan en büyük etkenlerden biri oldu.
6. 2018 FIFA Dünya Kupası Finali – Fransa vs. Hırvatistan (4-2)
İlk yarıda Fransa lehine verilen penaltı kararı (VAR müdahalesiyle Perisic'in eline çarpan top sonrası) tartışmalara neden oldu. Çoğu futbol otoritesi, bu kararın ağır olduğunu savundu.
7. Chelsea vs. Barcelona – 2009 UEFA Şampiyonlar Ligi Yarı Finali (1-1)
Hakem Tom Henning Øvrebø, Chelsea lehine verilmeyen en az üç net penaltı kararı nedeniyle büyük eleştiriler aldı. Maç sonunda Barcelona, deplasman golü kuralıyla finale çıktı.
8. 2017-18 UEFA Şampiyonlar Ligi Çeyrek Finali – Real Madrid vs. Juventus (4-3, toplam skor)
Maçın son dakikalarında Real Madrid lehine verilen tartışmalı penaltı (Benatia’nın Lucas Vázquez’e müdahalesi) Gianluigi Buffon'un da hakeme sert tepki göstererek kırmızı kart görmesine neden oldu.
Bu maçlar, futbol tarihine hakem hatalarıyla geçen ve uzun süre hafızalardan silinmeyen en önemli karşılaşmalardır.
Futbolda kuralları FIFA veya UEFA değil, IFAB (International Football Association Board – Uluslararası Futbol Birliği Kurulu) belirler.
Futbol Kurallarını Kim Belirler?
IFAB, 1886'da kurulmuş ve dünya futbolunun resmi kurallarını belirleyen tek yetkili organdır. FIFA, UEFA ve diğer kıtasal federasyonlar bu kuralları uygulamak zorundadır. IFAB şu üyelerden oluşur:
- İngiltere Futbol Federasyonu (FA)
- İskoçya Futbol Federasyonu (SFA)
- Galler Futbol Federasyonu (FAW)
- Kuzey İrlanda Futbol Federasyonu (IFA)
- FIFA (Dünya genelindeki 211 federasyonu temsilen 4 oy hakkına sahiptir)
Toplam 8 oy bulunan IFAB’da, kural değişikliklerinin kabul edilmesi için en az 6 oy gereklidir.
VAR (Video Yardımcı Hakem) Sistemini Kim Getirdi?
VAR sistemini geliştiren ve uygulamaya koyan FIFA veya UEFA değil, IFAB'dır.
- 2016 yılında IFAB tarafından test edilmeye başlandı.
- 2018 FIFA Dünya Kupası'nda resmen kullanılmaya başlandı.
- UEFA, FIFA’nın ardından 2019 yılında Şampiyonlar Ligi ve diğer turnuvalarında VAR sistemini devreye soktu.
Özetle, futbol kurallarını belirleyen IFAB'dır ve VAR'ı da getiren IFAB olmuştur. FIFA ve UEFA ise sadece kendi organizasyonlarında bu kuralları uygular.
