Köy meydanında her yıl aynı dert konuşulur:
"Bu sene kuzular kırıldı, keçiler hastalıktan telef oldu…"
Köyün kaderini belirleyen şey bazen yağmur, bazen kuraklık, bazen de hayvanların başına musallat olan görünmez düşmanlardır. Küçükbaş hayvancılığın iki kadim düşmanı var: Koyun Keçi Vebası (PPR) ve Koyun Keçi Çiçek Hastalığı.
İki Farklı Hastalık, Tek Sonuç: Kayıp
Koyun Keçi Vebası, sürüye girdiğinde ateş, öksürük ve ishalle hayvanları kısa sürede yere serer. Çiçek hastalığı ise deride kabarcıklarla başlar, ağız ve göz çevresinde yaralarla hayvanı zayıf düşürür. Biri içten, diğeri dıştan vurur. Ama sonuç değişmez: Kaybolan sadece bir hayvan değil, üreticinin ekmeği, köyün geçim kaynağıdır.
Ekonomik Yıkım
Bir keçinin, bir kuzunun ölümü sadece ahırda yankılanan bir sessizlik değildir. Pazarda süt azalır, peynirin fiyatı artar, şehirdeki tüketici de bu sessiz yıkımdan nasibini alır. Tarım ve hayvancılık zaten zor ayakta dururken, bu hastalıklar çiftçiye ikinci bir darbe vuruyor.
Aşı Var Ama Erişim Zor
İşin ilginç tarafı, bu iki hastalığa da etkili aşılar mevcut. Fakat köylere ulaşım, üreticilerin bilinç düzeyi, bazı bölgelerde veteriner hizmetlerinin yetersizliği gibi sorunlar yüzünden aşılama her zaman düzenli yapılamıyor. Kimi üretici “bugünlük masraftan kaçayım” derken, yarın çok daha büyük kayıplar yaşıyor.
Sessiz Çığlık
Belki şehirde yaşayanların kulağına gelmiyor ama köyde bir hayvan ölünce, aslında bir umut da göçüp gidiyor. Her telef olan koyun ve keçi, gençlerin “köyde gelecek yok” deyip şehre göç etmesine bir sebep daha ekliyor.
Son Söz
Koyun Keçi Vebası ve Çiçek Hastalığı sadece veteriner hekimlerin değil, ülke ekonomisinin ve toplumun ortak meselesidir.
Bugün köydeki küçükbaş sürüsünü koruyamazsak, yarın soframızdaki peyniri, yoğurdu, eti koruyamayız.
Ve belki de asıl sorumuz şu olmalı:
Bir koyunun sessiz çığlığı, şehirde kaç kişinin farkına varılıyor?
İstersen bu yazıyı daha edebi bir üslupla genişletebilirim ya da daha bilimsel verilerle güçlendirebilirim. Hangisini tercih edersin?
