Şehir artık sadece beton ve camdan ibaret değil.
Her sokağın, her binanın, her köşenin anlatılmamış bir hikâyesi var ve ilginç olan şu: Bu hikâyelerin çoğu, kim tarafından başlatıldığı bilinmeden yayılıyor.
Evet, aslında zincirleme büyüyen dalganın prensibi basit: Birisi bir şey söylüyor. Bir başkası duyduğunu aktarıyor. Bir noktadan sonra kimse hikâyenin kaynağını sorgulamıyor - çünkü artık buna gerek kalmıyor.
Modern şehir efsaneleri bu şekilde ortaya çıkar ve ansızın alışık olduğumuz normal algısına böyle meydan okur.
Eskiden korkularımız daha görünürdü. Ormanlar, karanlık yollar, terk edilmiş evler… Korkunun mekânı belliydi. Şimdi ise korku şehirde yaşıyor. Asansörlerde, hastane koridorlarında, otel odalarında, hatta dijital platformların içinde. Kabullendiğimiz ve istemeden de olsa içselleştirdiğimiz tenhalıkların kıyafetleri değişti. Yeni trendi tanımaya çalışıyoruz.
“Bu binada bir şeyler oluyor.”
“O hastanede gece vardiyasında kalanlar bir daha aynı olmuyor.”
“Bu uygulama seni sandığından daha fazla izliyor.”
Bir üst örneklerde gördüğünüz üzere aslında kimse tam olarak ne olduğunu bilmiyor ama herkes bir şeyler olduğunu düşünüyor ve bu düşünce, hikâyeyi gerçeğe dönüştürmeye başlıyor.
Modern şehir efsanelerinin en güçlü yanı kanıtlanabilir olmaları değil, tam tersine kanıtlanamaz olmalarıdır. -Çünkü belirsizlik, anlatının en verimli zeminidir. İnsan zihni boşlukları doldurmayı sever ve bu boşluklar ne kadar büyükse, kurulan hikâye o kadar güçlü olur.
Nitekim Slender Man anlatısı, tamamen internet forumlarında üretilmiş olmasına rağmen kısa sürede küresel bir korku figürüne dönüşmüş; hatta karakterin gerçek olduğuna inanan bireylerin işlediği suçlar üzerinden efsanenin fiziksel dünyaya nasıl sızabildiğini açıkça göstermiştir. Bu noktada mesele artık “doğru” ya da “yanlış” değildir. Mesele, anlatının ne kadar yayılabildiği ve ne kadar insanı bir parçası hâline getirebildiğidir.
Toplumsal düzenin garip bir işleyişi vardır. Kolektif yaşam, ihtiyacı olduğuna inandığı her şeyi bir virüsten daha hızlı yayar. Dolayısıyla, bir efsane yeterince tekrar edildiğinde, bir noktadan sonra sorgulanmaz kabul edilir. İşte tam burada folklor modernleşir.
 |
Artık efsaneler kırsalda ( bizim tanımımızla köylerde), ağızdan ağıza değil; şehirlerde, ekranlardan ekrana dolaşıyor ama mekanizma değişmiyor. İnsan hâlâ anlamlandıramadığı şeyi hikâyeye dönüştürüyor. Hâlâ korkularına bir yüz arıyor. -Blair Cadısı’nı baz alan yazımda da bahsettiğim gibi, korkularına ideal suret bulamadığında, onu icat ediyor.
Bu yüzden bir çok kişi adına belki de en metruk hissettiren duygunun açılımı şu:
Modern insan, rasyonel olduğunu iddia ettiği bir dünyada bile efsanelere ihtiyaç duymaya devam ediyor. - Çünkü efsaneler yalnızca korkutmak için değil, anlamlandırmak için var.
Bunca argümanın üstüne söylenebilecek cümlelerin rotası hep benzer kıyıya çıkıyor. " Şehir her ne kadar ışıklarla dolu görünse de, karanlığını başka bir yerde saklıyor."
Aslında göremediğimiz yerde.
Kontrol edemediğimiz alanda.
Ve en önemlisi, adı konulamayan m2'de.
Bugün hâlâ yeni efsaneler üretiyoruz. Yeni korkular yaratıyoruz. Yeni “olağandışı-insanüstü dinamikler” iddiasında bulunarak, bunların yayılmasına hizmet ediyoruz. - Çünkü bazı şeyler değişmiyor.
Değişmeyen "bazı şeylere" rağmen, mekânlar değişiyor. Ormanın yerini şehir alıyor, ıssız arazilerin yerini karanlık koridorlar dolduruyor ama korku… O aynı kalıyor.
Ve bazı hikâyeler, anlatıldıkları için değil, yürekten takip edildikleri için yaşamaya devam ediyor. Açıkçası, bir gün korktuğumuz şeyin gerçek olup olmadığını değil, ona ne zaman inanmaya başladığımızı hatırlayamadığımızı göreceğiz.
