Trabzon'un dünyaca ünlü Sümela Manastırı, 2025 yılında 750 bin kişiyi ağırladı. Geçen yıla göre %18 artış gösteren ziyaretçi sayısı, dijital deneyim alanı projesi ve restorasyon çalışmalarıyla desteklendi. 2026 hedefi 1 milyon ziyaretçi.

Zamansız bir mühendislik harikası

Bir dağın kalbine oyulan mucize... Hala tüm hesapları şaşırtan, zamansız bir mühendislik harikası... Sümela Manastırı...

Tarihi ve kendisi hakkında pek fazla bilgisi bulunmayan okurlarımız için ufak bir giriş sağlamak istiyorum. Sümela Manastırı, Trabzon'un Maçka ilçesinde, Karadağ'ın sarp kayalıklarına 1.200 metre yükseklikte kurulmuş Bizans dönemi manastır kompleksidir. Rivayete göre, Meryem Ana'ya adanan bu manastır, MS 386 yılında Atinalı keşişler Barnabas ve Sophronios tarafından, kayalardaki bir mağarada bulunan Meryem Ana ikonası üzerine inşa edilmiştir.

Bizans, Komnenos ve Osmanlı dönemlerinde de önemini koruyan yapı, yüzyıllar boyunca hem dini merkez hem de hacı rotası olarak kullanılmıştır. 1923'te mübadele sonrası boşaltılan manastır, 2015–2021 yılları arasında kaya düşmesi riskine karşı kapsamlı restorasyondan geçirilmiştir. Ayrıca Sümela günümüzde hem turistik hem de kültürel miras alanı olarak titizlikle korunmaya devam etmektedir. Bilhassa Trabzon halkının fazlasıyla kendisiyle özdeşleştirdiği ve benimsediği bu arkeolojik miras, şehrin en önemli değerlerinden biri konumundadır. Sümelaya bir antik yapı olarak gösterilen hassasiyet, Karadeniz halkının farklı etnik kökenlere ve dini inanışlara duyduğu saygıyı yoğun biçimde açığa vurur niteliktedir.

750 bin ziyaretçi ile rekor kırıldı

Sadece Trabzon ölçeğinde değil, Türkiye'nin en önemli kültürel miraslarından biri olarakta sayılan Sümela Manastırı, 2025 turizm sezonunda ziyaretçi sayısında rekor kırdı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın verilerine göre, yılın ilk dokuz ayında manastırı yaklaşık 750 bin kişi ziyaret etti. Bu rakam, geçen yılın aynı dönemine göre %18'lik bir artış anlamına geliyor.

Restorasyonun ardından özellikle aydınlatma sistemi, yürüyüş güzergâhı ve kaya güçlendirme çalışmaları yenilenerek ziyaretçilere daha güvenli bir gezi imkânı sunuldu. 2025 yılı içinde ayrıca "Sümela Dijital Deneyim Alanı" projesi başlatıldı. Bu proje kapsamında, manastırın tarihini ve Bizans dönemindeki günlük yaşamı artırılmış gerçeklik (AR) teknolojisiyle ziyaretçilere anlatan uygulamalar devreye alındı.

"2026 hedefimiz 1 milyon ziyaretçi"

Kültür ve Turizm İl Müdürü Tamer Erdoğan, yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Sümela artık sadece tarihi bir miras değil, aynı zamanda dijital çağın olanaklarıyla yeniden canlanan bir kültür rotası. Gelen ziyaretçilerin neredeyse yarısı yabancı turistlerden oluşuyor. 2026 için hedefimiz 1 milyon ziyaretçi."

Öte yandan, Sümela Manastırı'na çıkan yol güzergâhında yapılan çevre düzenleme ve otopark genişletme çalışmaları da büyük oranda tamamlandı. Bölgedeki esnaf, bu artışın yerel ekonomiye canlılık kattığını belirtiyor.

Doğu Karadeniz'in sisler içindeki bu efsanevi yapısı, hem mistik atmosferi hem de yeniden canlanan turizm potansiyeliyle, Türkiye'nin kültürel miras haritasında bir kez daha öne çıkıyor. Nesillerdir kültürel çeşitliliği kucaklayan bir duruş sergileyen Karadeniz insanının arkeolojik yapılara karşı gösterdiği hassasiyet ise, örnek teşkil edecek nitelikte görülüyor.